Kurkumanyň we zerdeçalyň arasyndaky tapawut näme?

 

Kurkuma we Kurkumin çişmä garşy we antioksidant täsirleri bilen tanalýar. Olar beýniniň, ýüregiň, bogunlaryň we iýmit siňdiriş ulgamynyň saglygyny goldamaga kömek edip biler. Bu ikisi ýakyn baglanyşykly bolsa-da, her biri özboluşly peýda berýär.

Kurkuma longa ösümliginiň kökünden (kökünden) alynýan altyn-sary reňkli ysly otdur. Ol müňlerçe ýyl bäri Günorta Aziýa aşhanasynda we däp bolan hytaý we aýurweda lukmançylygynda ulanylyp gelinýär. Kurkumin kurkumanyň esasy işjeň birleşmesidir. Ol kurkuma reňk berýär we çuňňur öwrenilen köp sanly saglyk peýdalarynyň sebäbidir.

Kurkuma bilen Kurkumanyň arasyndaky tapawut näme?
Kurkuma, esasanam karri poroşogynyň bir bölegi bolup, köplenç guradylyp, üwelip, ysly ot hökmünde ulanylýan tutuş kökdür. Kurkumin kurkumanyň esasy işjeň birleşmesidir. Aşakda kurkuma bilen kurkumanyň arasyndaky käbir beýleki esasy tapawutlar getirilýär.

Kurkuma:
Ol ösümlik, giňden ysly ot hökmünde ýa-da azyk dükanlarynda we bazarlarda täze kök hökmünde tanalýar.
Kurkuminoidler (kurkumin ýaly), polifenollar we antioksidantlar ýaly 200-den gowrak tebigy birleşmeleri öz içine alýar.
Az mukdarda süýüm, mineral we beýleki ösümlik esasyndaky iýmit maddalaryny üpjün edýär.

Kurkumin:
Zerdeçalyň esasy işjeň birleşmesi bolan bu maddany sary-mämişi reňkli ekstraksiýa tehnologiýasy arkaly poroşok görnüşinde bölüp alyp bolýar.
Zerdeçalyň köp sanly iltihaba garşy we antioksidant häsiýetlerinden jogapkärdir
Zerdeçalyň agramy boýunça takmynan 2% - 9% -ni düzýändigine garamazdan, onuň iň köp öwrenilen bölegi
Köplenç iltihaby azaldyp, bogunlaryň we ýürek saglygyny goldaýan we umumy saglygy ýokarlandyrýan goşundylar hökmünde çykarylýar we konsentrlenýär.

Kurkumanyň saglyk üçin peýdalary 
1. Ýalňyşma garşy we antioksidant häsiýetleri
Doly zerdeçalyň düzüminde iltihaba garşy göreşýän we erkin radikallar diýlip atlandyrylýan zyýanly molekulalary neýtrallaşdyrýan antioksidant birleşmeler bar. Antioksidantlar öýjükleri oksidatiw stresden goramaga kömek edip biler, bu bolsa öýjükleriň zeperlenmegine getirip bilýän erkin radikallaryň we antioksidantlaryň deňagramlylygynyň bozulmagydyr. Antioksidantlar iltihabyň we rak, ýürek keselleri we metabolik bozulmalar ýaly dowamly keselleriň töwekgelçiligini azaldyp biler.

2. Iýmit siňdiriş goldawy
Kurkuma öd haltasynda öd öndürilişini höweslendirmäge kömek edýär, bu bolsa ýagyň siňdirilmegine ýardam berýär. Köp adamlar iýmit siňdirişine kömek etmek we gaz we şişkinlik ýaly iýmit siňdiriş rahatsyzlygyny aýyrmak üçin noýba ýaly süýüme baý iýmitlere kurkuma goşýarlar.

3. Deriniň Saglygy
Kurkumany deri ýüzüne çalmak ýa-da iýmitleriňize yzygiderli goşmak deriniň saglygyny gowulandyryp biler. Onuň çişme garşy häsiýetleri sivilje, psoriaz we ekzema ýaly deri keselleri bilen baglanyşykly gyzarmagy we gyjyndyrmany azaldyp biler. Käbir subutnamalar onuň antimikrob häsiýetleriniň deri infeksiýalaryndan goraýandygyny görkezýär.

4. Rak keseline garşy göreşiň täsiri
Laboratoriýada we haýwanlarda geçirilen barlaglarda, Kurkuma ekstrakty käbir rak öýjükleriniň — meselem, döş we içege rakynyň — ösüşini haýallatmakda onuň işjeň birleşmesi bolan kurkuminden has täsirlidi. Kurkumanyň düzüminde rak garşy göreş täsirini güýçlendirmek üçin bilelikde işleýän köp sanly tebigy ösümlik birleşmeleri bar.
Bu netijeler umyt beriji bolsa-da, gözlegleriň köpüsi synag turbalarynda ýa-da haýwanlarda geçirildi we has köp adam barlaglarynyň ösdürilmegi zerurdyr.

Kurkumininiň saglyk üçin peýdalary
1. Bogun Saglygy
Kurkuminiň iltihaba garşy häsiýetleri artritli adamlarda bogun agyrylaryny we şişmeleri azaltmaga kömek edip biler. Onuň bogun saglygyna täsirini öwrenýän ylmy barlaglar, kurkuminiň goşundysynyň, esasanam osteoartritli we rewmatoidli artritli adamlarda, Advil (ibuprofen) we Aleve (naproksen) ýaly steroid däl iltihaba garşy dermanlar (NSAID) ýaly bogun agyrylaryny netijeli aýyrýandygyny görkezýär.
Kurkuminiň dyz osteoartriti bolan adamlarda täsirini öwrenýän bir gözlegde, kurkumin goşundylary berlen gözleg gatnaşyjylary dyz bogunlarynyň hereketliliginiň we işiniň gowulanandygyny habar berdiler.

2. Ýürek Saglygy
Kurkumin ýürek saglygyny goldap we dowamly iltihaplanma, ýokary holesterin we 2-nji tip diabet ýaly metabolik ýagdaýlar ýaly birnäçe töwekgelçilik faktorlaryny dolandyrmak arkaly ýürek keseliniň töwekgelçiligini azaldyp biler.
Barlaglar kurkuminiň endoteliýa — ýüregi we gan damarlaryny örtýän inçe öýjük gatlagyna peýda berip biljekdigini görkezýär. Endotelial disfunksiýa ýokary gan basyşynyň (gipertoniýanyň), gan laxtalarynyň we beýleki ýürek-damar meseleleriniň töwekgelçiligini ýokarlandyrýar. Kurkumin sagdyn endotelial funksiýany goldamaga, gan damarlaryny goramaga we gan akymyny gowulandyrmaga kömek edip biler.

3. Keýp we ýatda saklamak
Barlaglar kurkuminiň beýniden alynýan neýrotrofik faktoryň (BDNF) derejesini ýokarlandyryp biljekdigini görkezýär, bu beýni öýjükleriniň ösüşine goldaw berýän we has gowy ýatkeşlige we öwrenmäge ýardam berýän belokdyr.
BDNF-iň pes derejesi keýp bozulmalarynyň we ýaş bilen baglanyşykly kognitiw pese gaçmagyň ýokary töwekgelçiligi bilen baglanyşyklydyr. Ýaşuly adamlaryň gatnaşmagynda geçirilen bir gözlegde, kurkumin goşundysy iş ýadyny we keýpi gowulandyrdy we ýadawlygy azaldy.
Käbir barlaglar kurkumin goşundylarynyň depressiýa we howsala alamatlaryny azaltmaga kömek edip biljekdigini görkezýär.

4. Gan şekeriniň derejesini deňleşdiriň
Kurkumin gan şekeriniň derejesini kadalaşdyrmaga we bedeniň insuline bolan jogabyny gowulandyrmaga kömek edip biler, esasanam 2-nji görnüşli diabet ýa-da prediabetli adamlarda. Şeýle hem, ol bedeniň glýukozany nähili ulanýandygyna we saklaýandygyna täsir edip, iltihaby we oksidatiw stressi azaldyp biler.
Käbir barlaglar kurkuminiň birnäçe sagatlap iýmänden soň aç ganyň şeker derejesini peseltmäge kömek edip biljekdigini görkezýär. Şeýle hem, ol iki-üç aýyň dowamynda ortaça gan şekeriňizi görkezýän gemoglobin A1c derejesini peseldip biler.

Bu gowulandyrmalar gan şekeriniň uzak möhletli gözegçiligini has gowy goldamaga kömek edip biler, ýöne wagtyň geçmegi bilen kurkuminiň doly täsirini tassyklamak üçin has köp ylmy-barlag işleri gerek.